Contact Informatie

De ontwikkeling van de regierol van gemeenten

Gemeenten moeten steeds meer samenwerken. Met elkaar, met andere overheden, met maatschappelijke organisaties en met bedrijven. Gemeenten die denken dat zij hierin de machtspositie hebben, creëren grote problemen en weinig succes.

Is het waar dat samenwerking anders is geworden? Veel gemeenten en provincies ervaren dat hun positie en rol is veranderd. Alles is transparant en er ligt steeds meer verantwoordelijkheid bij de maatschappij. Maar de overheid kan die verantwoordelijkheid niet afdwingen. Problemen als veiligheid en zorg met verwarde personen zijn complexer geworden. Gemeenten worden geconfronteerd met acute grote opgaven als de opvang van asielzoekers, radicalisering van jongeren en terrorisme. Maar ook reguliere overheidstaken als de gedecentraliseerde zorg, de sociaaleconomische ontwikkeling van de gemeente, energieopgaven vragen steeds meer om gelijkwaardige samenwerking.

De uitdaging hierbij is hoe je als overheid verantwoordelijkheid kunt dragen voor de maatschappelijke ontwikkelingen, terwijl je er maar zeer beperkt over gaat. Dit is de kernvraag van Netwerkregie.

Invulling project- en programmamanagement verandert

Sleutelwoorden in moderne organisaties zijn opgavegericht werken, van buiten naar binnen, flexibiliteit en dynamiek, co-creatie, vergroting van impact, dienstverlening en zeker ook persoonlijk leiderschap. De invulling van bekende werkvormen als project- en programmamanagement verandert. We zoeken naar verbinding van de kracht van deze werkvormen met de moderne opvattingen. Een belangrijke consequentie hiervan is dat je afstapt van het bureaucratische axioma dat er maar één opdrachtgever is. Maar ook dat je vast moet leggen wie waar over gaat, dat bevoegdheden en verantwoordelijkheden strak gedefinieerd moeten worden. Daar tegenover stellen we dat je de samenwerking goed moet organiseren, dat er een sterke focus ligt op de opgave en de doelen, de belangen van stakeholders en de energie van de betrokkenen. Zo zoeken we ook naar de brug tussen de zorgvuldige planning en control aan de ene kant en de flexibiliteit en dynamiek aan de andere kant. Nog lang niet alle antwoorden zijn bekend op de vraagstukken die door nieuwe inzichten ontstaan. Belangrijk is dat oude waarden niet met het badwater worden weggegooid: resultaatgerichtheid, verantwoordelijkheid, zorgvuldigheid en integriteit.

Tegenwerkende instanties

De grens tussen maatwerk en willekeur van de overheid is soms erg klein. Integrale werkwijzen geven soms weinig ruimte voor zorgvuldige functiescheiding. Goede samenwerking en vriendjespolitiek worden gemakkelijk verward. Hoe voorkom je dat een zakelijke houding waarin we elkaar aanspreken niet ontaardt in rigiditeit en onmenselijkheid?

Bekende praktijkvoorbeelden van de laatste tijd betreffen bijvoorbeeld huisuitzettingen ten gevolge van huurachterstand. De kosten voor de overheid ten gevolge van de huisuitzetting kunnen soms oplopen tot ruim € 100.000,–. Mag je of moet je regels breken om dit soort ongewenste situaties te voorkomen? In veel gevallen kost het heel veel moeite om te voorkomen dat instanties elkaar tegenwerken, waarbij betrokkenen en de maatschappij de rekening betalen.

Verander- en Leermiddag Netwerkregie

Op 27 oktober organiseert Organisatieregie in samenwerking met het A+O fonds, naar aanleiding van het verschijnen van het boek Netwerkregie, een inspiratiemiddag over de ontwikkeling van de regierol van gemeenten. Deze bijeenkomst is voor professionals die in hun praktijk te maken hebben met horizontale vormen van samenwerking met externe partijen: programmamanagers, projectleiders, adviseurs, beleidsmedewerkers en HR-adviseurs. Ook professionals van provincies en waterschappen kunnen deelnemen aan deze Verander- en Leermiddag. Als je meer wilt weten over deze middag of je aan wilt melden, klik dan hier.