Contact Informatie

De diepere onderlaag in de samenwerking naar boven halen

Arthur Hol is partner bij De Koning Vergouwen Advocaten, directeur van HRM-college, programmadirecteur bij Governance University en organisatieadviseur, partner van Nieuw Organiseren. Hij werkt met creatieve aanpakken om zijn ‘Mens boven Systeem’-filosofie vorm te geven en wil op die manier bijdragen aan de transformatie van mensen en organisaties. Co-creatie is daarbinnen het principe waarmee Arthur mensen en ideeën met elkaar weet te verbinden.

Wat is de betekenis van samenwerking/Netwerkregie in jouw branche?

2016 01 AH“Ik zie overeenkomsten tussen de adviesbranche en de juridische dienstverlening. Als organisatieadviseur merk ik dat organisaties nog wat weinig zijn gericht op wat er bij netwerkend samenwerken komt kijken. Besturingstheorieën en –aanpakken gaan veelal over samenwerken binnen organisaties. Ik vind nog geen voorbeelden van samenwerking tussen of buiten organisaties in allesomvattende ontwikkeltheorieën. Je ziet dat organisaties wel die samenwerking willen, maar nog worstelen met hoe ze die vormgeven. Dat komt volgens mij door de manier van denken over samenwerking.”

“In opleidingen wordt aangestuurd op de hiërarchische traditionele structuur met het denken in organogrammen. Dat is moeilijk los te laten wanneer je met een ander sturingsprincipe te maken hebt. Het is een ander paradigma. Het gaat van een hiërarchische sturing op basis van macht naar een sturing gericht op ambities en waardes op basis van gelijkwaardigheid.”

“In de juridische sector zie je dat juristen moeten meebewegen in de ontwikkeling dat hun cliënten meer en meer werkzaam zijn in netwerken en hun dienstverleningspalet daarop moeten laten aansluiten. We zagen in Nederland al de langzame maar gestage opkomst van mediation als alternatieve manier om conflicten te beslechten, nieuw is de aandacht voor de uit de Verenigde Staten overgewaaide aanpakken van collaborative law en concious contracting. Deze gaan een stap verder doordat ze zijn gericht op het voorkomen van conflicten in samenwerkingsrelaties en dus ook in netwerken. Cliënten willen meer op basis van gelijkwaardigheid met netwerkpartners tot afspraken komen en hebben dan de behoefte om daar door hun juridisch adviseurs adequaat in te worden begeleid.”

Hoe zie jij de plek van Netwerkregie in organisatiekundige theorieontwikkeling? 

“De laatste tien jaar valt in de literatuur te merken dat aandacht wordt besteed aan regievoeren binnen organisaties. Beschrijving van theorie en praktijk krijgt steeds meer aandacht, maar nog altijd veel te weinig gezien de ontwikkelingen hiervan. Door de toegenomen horizontalisering en het belang van netwerkend werken verdient dit meer aandacht.”

“In de praktijk is te merken dat het regievoeren in organisaties fragmentarisch wordt opgepakt. Wat mij aanspreekt aan het boek Netwerkregie is ten eerste de veelheid aan praktijkvoorbeelden. Deze staan van A tot Z uitgeschreven in toepassing, maar ook hoe het heeft uitgepakt. Het andere wat ik hoopgevend vind, is de aandacht voor methodes die bedoeld zijn om de ‘onderstroom’ (ambities en talenten van mensen) naar boven te halen. Ik zie dit als de onorthodoxe methoden zoals het werken met Aikido, organisatie-opstellingen en de talking stick die ik zelf gebruik. Zo haal je de diepere onderlaag in de samenwerking naar boven. Dit zie ik als de sleutel tot het beter of meer laten stromen van de samenwerking binnen het netwerk, of om sneller te concluderen dat het netwerk maar beter opgeheven kan worden zodat de energie van de betrokken weer beschikbaar komt voor waar wel waarde wordt toegevoegd. Het is de combinatie en integratie van de meer traditionele, cognitieve visie op regievoeren met meer onorthodoxe visies en methodes, die meer zien op het onderkennen en mobiliseren van in de onderstroom aanwezige energie. Dat is heel bemoedigend om te lezen. De beschrijving van hoe die combinatie en integratie eruit kan zien verlaagt de drempel van acceptatie bij opdrachtgevers om het volle spectrum van interventiemethoden in te zetten. Dat maakt meer duurzame resultaten mogelijk.”

Wat heb je nodig aan competenties en persoonlijkheid om netwerkregisseur te zijn?

“Het gaat er bij een netwerkregisseur om of je in staat bent om je te laten leiden door het belang en de doelstellingen van het netwerk, met voorbijgaan aan je persoonlijke agenda. In samenwerking met verschillende partijen is het belangrijk onbevooroordeeld te blijven. Ga met elkaar om op basis van gelijkwaardigheid met gelijke kansen en rechten. Wanneer dit in disbalans is, kan het netwerk niet meer optimaal functioneren. Je hebt dus persoonlijke integriteit en een vorm van belangenloosheid nodig als netwerkregisseur. Ook het hebben van belangstelling en behoefte om de drijfveren, motieven en wensen van mensen en de wereld om je heen te begrijpen. Een ander punt is de persoonlijke en professionele ontwikkeling en de kennis en ervaring om de ‘onderstroom’ in en rondom het netwerk aan te voelen en naar boven te halen. Om de waarde van methodes die daarop gericht zijn goed te kunnen inschatten, helpt het om ze zelf aan den lijve ondervonden te hebben. Bijvoorbeeld bij kwesties waarbij je persoonlijk betrokken bent. Het hebben van lef en moed om bespreekbaar te maken wat niemand benoemt.”

Wat zie jij als uitdaging voor het werken met Netwerkregie?

“De grootste uitdaging die ik zie, is de verschuiving van het paradigma van hiërarchie naar samenwerking. Om te gaan van ‘wie heeft het hier voor het zeggen’ naar ‘we hebben het hier allemaal voor het zeggen’. Ik zie ook een uitdaging in de besluitvorming en de organisatie hiervan. Het is belangrijk dat de vorm recht doet aan de gelijkwaardigheid. Ik raad iedereen aan te gaan experimenteren met manieren van communiceren waardoor elke stem ook geluid krijgt. Persoonlijk vind ik de consent methode van Baudy Wiechers, deep democracy, het samenspel tussen partijen in het sociaal domein gerichte ‘samensturingsaanpak’ van Anke Siegers’, ‘De Nieuwe Route’ en het werken met de ‘talking stick’ en organisatieopstellingen zeer pakkende en effectieve methodes. Bij de regievoering van een netwerk is het, zoals ik al aangaf, van belang dat je kunt schakelen op het rationele vlak van informatie-uitwisseling en programma- en projectmanagement. Maar je moet ook kunnen werken met de ‘onderstroom’. Het lijkt me goed het idee los te laten dat die activiteiten altijd of steeds door een en dezelfde persoon moeten worden verricht. Je kunt natuurlijk prima samen met een andere persoon optrekken, die beter is in de meer rationele of juist de meer ‘onderstroom’ gerichte aanpakken. Een netwerk van netwerkregisseurs biedt hier misschien uitkomst!”

“Het werken in netwerken, als ‘gewoon’ lid, maar vooral als netwerkregisseur, doet een groot beroep op sociale en conflicthanteringsvaardigheden. Het is daarom belangrijk dat er veel aandacht en ruimte is voor de persoonlijke en professionele ontwikkeling die nodig is om daarvoor een stevige basis te bieden. Kijk goed naar waar je eigen behoeftes liggen en maak gebruik van momenten om met gelijkgestemden te kunnen sparren.”