Contact Informatie

Sturen of regisseren

In 2005 introduceerde ik de term Regievoeren zonder macht. In de jaren daarna kwam ik soms ook de term ‘sturen zonder macht’ tegen. En vaak kreeg ik de vraag: “Wat is het verschil?”

Het lijkt een marginaal verschil. Maar in mijn ogen is het wel een essentieel verschil. Sturen betekent dat je iets een bepaalde richting op laat gaan. Je bepaalt richting en snelheid. Het is daarmee een directieve activiteit. Het hangt daarmee samen met leidinggeven. De term regievoeren is tegenwoordig erg populair en wordt met verschillende betekenissen gebruikt. Wat overeenkomt is dat het gaat om doelgerichte beïnvloeding. Je erkent dat anderen aan het roer staan. Het verschil zit daarmee in de directe sturing en de beïnvloeding als werkvorm.

De toevoeging ‘zonder macht’ is wezenlijk anders dan ‘onmacht’. Het zegt dat je hierbij zelf geen macht gebruikt. Dit is natuurlijk niet helemaal juist. Je gebruikt geen dwingende macht, zoals je positie of je budget. Maar je gebruikt wel ‘creatiemacht’. Wij definiëren dat als het vermogen om andere mensen vrijwillig te laten samenwerken aan de gezamenlijke doelen. En uiteraard gaat het dan vooral om het laten overbruggen van de verschillen in belangen en opvattingen. Maar de onderhandeling die hier onvermijdelijk bij speelt, roept gemakkelijk gevoelens van winnen en verliezen op. De methode Mutual Gains Approacht benadrukt het belang van de gezamenlijke winst. Maar natuurlijk betekent het nog steeds dat je ook moet inleveren. Bij creatiemacht gaat het ook om het vermogen om passie en energie te creëren; het kunnen neerleggen van een andere dimensie dan van winnen en verliezen.

‘Regievoeren zonder macht’ betekent niet dat je het machtsspel moet ontkennen. Je werkt met een systeem en stakeholders die in allerlei ingewikkelde verhoudingen werken. Ook het machtsspel komt juist op bestuurlijk niveau en bij managers veelvuldig voor. Dit is logisch omdat stakeholders meestal in organisaties werken die gekenmerkt worden door afbakening en verantwoording. Als regisseur moet je goed kunnen manoeuvreren met dat machtsspel. Belangrijk is echter om als regisseur geen zelfstandige machtspositie in te nemen, omdat je dan mee moet doen met het gevecht op de apenrots. Maar je maakt wel gebruik van de macht van je opdrachtgever en de stakeholders om je invloed uit te oefenen. Wij hebben er daarom voor gekozen om de succesvolle training ‘regievoeren zonder macht’ om te vormen naar Regievoeren, kunst en kunde. In de training hebben we meer aandacht voor het strategische en tactische spel van de regisseur en werken we aan de hand van de eigen casuïstiek van de deelnemers.

dienend leiderschap

Regievoeren houdt in dat je ‘niet gaat’ over het systeem; je kunt het systeem dus niet beheersen of sturen. Je kiest interventies die het systeem beïnvloeden. Beter één geslaagde interventie die het systeem in beweging brengt dan tien interventies die het systeem eerder bevestigen dan dat ze een verandering bewerkstelligen. De kwaliteit van de regisseur zit in het vermogen om het systeem te begrijpen en aan te voelen en het vermogen om interventies te kiezen en uit te voeren. De kwaliteit van de bestuurder ligt meer in het vermogen om het systeem te beheersen.

Hans Licht