Contact Informatie

TRANSITIE IN DE PRAKTIJK

Je maakt geen keuze om in een transitie te stappen. Je moet je verhouden tot een grote verandering die je overkomt. Daar kun je je aan overgeven of je kunt proberen je te verzetten, om vast te houden wat je hebt. Als je je overgeeft, ga je mee met de verandering, dan kom je zelf in transitie. En dat vind ik soms best wel eng. Als ik om mij heen kijk, dan zie ik veranderingen in de samenleving waar ik geen mening meer over heb, omdat ik niet overzie wat de gevolgen zijn.

De impact van de vluchtelingenstroom op onze samenleving is niet te doorgronden. Wat betekent dit voor onze bestaanszekerheid, onze normen en waarden, onze identiteit als volk. Is er nog wel sprake van een volk. Zijn we niet feitelijk al volledig multi-cult. In 2011 schreef ik in mijn boek over democratie dat de essentie van democratie is om consensus te bereiken in de samenleving en dat je daarvoor een gemeenschappelijke taal en wereldbeeld nodig hebt. Betekent dit dat democratie niet meer mogelijk is? Ondanks alle vragen en twijfels, vind ik dat we open moeten staan. Die waarde domineert voor mij alles.

Het aantal zzp’ers groeit gestaag. 12% van de beroepsbevolking is nu zzp’er. Een groot deel van de zzp’ers wil meer en meer uren draaien. Overheden werken steeds meer met zzp’ers en minder met de gevestigde bureaus. Netwerken zijn dynamisch en vluchtig. Samenwerkingsverbanden zijn minder geïnstitutionaliseerd. Wij proberen ons aan te passen aan deze dynamiek met Organisatieregie, maar veel zzp’ers zijn zowel partners als geduchte concurrenten.

Wie is er nu eigenlijk verantwoordelijk voor die chaos? Het antwoord is natuurlijk simpel en nietszeggend: jij, ik en wij allemaal. De betere vraag is wie verantwoordelijkheid wil nemen voor de gevolgen van de transities? Wat is verstandig en hoe pak je het aan? In mijn werk zie ik bij veel organisaties dat er projecten en programma’s worden gedefinieerd om goed te reageren op de veranderingen. Maar die veranderingen gaan steeds maar door. Het lijkt een groot festijn van trial and error. Natuurlijk wil iedere manager de werkelijkheid beheersen. Dat is de verantwoordelijkheid van een manager! Je kunt er wanhopig van worden dat veel projectresultaten nooit worden geïmplementeerd. Maar misschien is het belangrijkste wel dat we leren en dat we niet vastzitten aan onze verwachtingen.

Ik ben blij dat wij organisaties mogen en kunnen ondersteunen bij dit leerproces. We ondersteunen de afdeling Water en Groen van de provincie Zuid-Holland bij de professionalisering van gebiedsregie. Het klinkt als competentieontwikkeling, maar feitelijk gaat het om nieuwe werkwijzen en nieuwe relaties met andere overheden en maatschappelijke partners. Na een half jaar zien we beweging en succes. Er ontstaat onderling begrip en vertrouwen met vallen en opstaan. Natuurlijk hebben we frustraties, maar die horen erbij. Ik vind het fantastisch dat we kunnen groeien en dat we met elkaar kunnen constateren dat we nog lang niet weten hoe het dan in elkaar moet zitten. Het gaat niet om de beschrijving; het gaat om het doen!

Een ander voorbeeld is onze ondersteuning van de Algemene Rekenkamer bij het experimenteren in programmatisch werken. Ook hier gaat het niet om een methodiek. De essentie is om de werkwijze aan te passen op een veranderende omgeving, waarbij programmatisch (opgavegericht) werken mogelijkheden biedt. Geen sjablonen en theorie, veel interactie en proberen. Ik vind het fantastisch om te zien dat de onderlinge waardering zo snel kan groeien.

De essentie van de omgang met transities ligt voor mij in de gezonde relaties die je moet creëren en houden met je partners. De begrippen die we hierbij gebruiken krijgen voor mij steeds meer betekenis. Soms lijkt het triviaal, maar wat kan ik er mee. Laatst coachte ik een manager, waarbij we spraken over gelijkwaardigheid. “Natuurlijk zijn we gelijkwaardig” zei hij. Na enig doorvragen ontdekte hij al snel dat hij de ander niet echt serieus nam, omdat die persoon altijd zeurt. Dat gelijkwaardigheid in een relatie betekent dat je elkaar serieus neemt was een nieuw inzicht. Om goed te kunnen reageren in transities moet je open staan, moet je kunnen erkennen dat je de waarheid niet hebt. Het gaat om verwondering. Dat dit lastig is, weet ik drommels goed uit eigen ervaring.

Hans Licht